Тоқсанның толғауы

97 жастағы журналист қарияның туындысы туралы сөз  Өмірде өнегелі іс-әрекетімен де, биік білім-білігімен де, жаздай жайдары мінезімен де, жасаған жақсылығымен де, көпке арналған еңбегімен де елден ерек көрініп, тамаша танылған керемет келісті адамдар болады ғой. Өз басымыз Үсенбай ата Тастанбековті осы сапқа кіргізіп, осы санатқа жатқызар едік. Неге дейсіз ғой, айтайық. Ол кеудесінде көптеген жауынгерлік орден-медалі жарқыраған Ұлы Отан соғысының ардагері, қаламы қайрат­ты журналист, мықты редактор, аудан­дық «Қазақ тілі» қоғамының құр­мет­ті төрағасы, ана тіліміздің шын жана­шыры, Қазақстанның құрметті журна­лисі, Алматы облысының құрметті аза­маты, «Құрмет» орденінің иегері, тоғыз кітаптың авторы, ел мен жердің тари­хына жетік шежіре қарт, ең ақыры «Егеменнің» бел құрдасы, яғни, 97 жаста! Сұрапыл соғыста қан майданның қақ ортасында жүрген, тіпті, Белоруссия жерінде қаһарлы партизан да болған, елге екі аяғынан жараланып оралған Үсенбай ата өзінің ұзақ ғұмырында адамдық пен адалдықтың ақ жолынан айныған жоқ, басшылық қызметінде де аспады, таспады. Жамандыққа ермеді, намысын қолдан бермеді. Сабырлы күйде салмақты еңбек етті. Алдымен халыққа болсын деді, елдің көңілі тол­сын, деді. Алматы облысындағы Жамбыл, Еңбекшіқазақ, Қаскелең (қазіргі Қарасай) сияқты үш ауданда редак­тор болып, аудандық партия коми­тетінде жемісті қызмет етті. Қарап тұрсаң қызық, тіпті, таңғала­сың. Үсенбай ата сонау замандағы «Батыр бала Болатбекпен» (пионер Болатбек Омаров) 4-сыныпта бірге оқыпты!.. Қаске­­леңдегі жалғыз қазақ тіліндегі Абай ме­ктебінде атақты Әди Шәріповтен сабақ алыпты. Қаһарман қазақ Қасым Қайсеновпен сыйлас дос болыпты. Бел­гілі ақын Құрманғали Ұябаевпен жақ­сы жолдастық қарым-қатынаста жү­ріп, шығармашылығына ықпал етіпті. Тамаша ақын Нұрсұлтан Әлімқұловқа, белгілі жазушы Мұхаметжан Етекбаев­қа тәлім-тәрбие беріпті. Шебер фотожур­налист Сайлау Пернебаевты алғаш жұ­мыс­қа қабылдапты. Ал, осыған Ең­бек­ші­­қазақтағы редакторлық кезінде Тұманбай Молдағалиевтың тұңғыш өлеңін жариялап, жолын ашқанын қоссақ ше! Өйтпесе, қазақтың аталған ұлы ақыны ағынан жарылып: Алғашқы менің жыр деп жазған шатпағым, Алғашқы гүлім, алғашқы басқан ақ қарым. Алғашқы әнім, алғашқы шыққан биігім, Сен шығаратын газеттен орын тапқанын – Әйгілеп айттым даусымның жеткен жеріне, Мен содан бастап ұмтыла бердім өріме. Мен содан бастап ақындық атты құдіреттің, Жалақы алмай жалшы боп кірдім еліне...  – деп жазар ма еді?! Алматы­дағы «Тоғанай Т» баспасынан абыз қарияның «Қалам ұшындағы өмір» атты мақалалар, эсселер кітабы (өкініштісі, таралымы өте аз) жарық көрді. Өмірден көргені көп, түйгені мол, ғасырға жуық жасаған Үсенбай ата Бақтиярұлы Қарасай ауданының тарихы, жер-су ат­тары, атақты адамдары туралы, халық ақындары Саяділ Керімбеков, Оспан­тай Есқожаұлы, Нұрила Әбенқызы, Табия Қаражанова жайлы, тіл тазалығы, ана тілін шұбарлап сөй­лейтіндер, ұлт­тық тәлім-тәрбие, әртүр­­лі газет мақа­лалары жөнінде жаз­ған. Ақса­қал жор­нал­шының есте сақтау қабі­летіне қарап отырып риза боласың. Әлде­бір оқи­ғаның жылынан жаңылмайды, күнінен кідірмейді. Тек естуі нашарлап қалғандай. Кітабының екінші бөлімі май­дан жол­дарына арналыпты. Сондай-ақ, Ә.Шәріпов, Қ.Қайсенов туралы айрықша сүйіспеншілікпен, ерекше құрметпен әсерлі әңгімелеген. Анығын айтсақ, кітаптан алар ғибра­тымыз, түйер ойымыз, білер дерек­тері­міз, санамызға сыналап кіргізер жан жады­ратар үлгі-өнегеміз өте мол. Иә, бұл, шынында да, тоқсанның толғауы екен!  Берікбай ҚАДЫҚОВ, журналист Алматы облысы, Қарасай ауданы