Сурет: elordainfo.kz
Конституциялық реформа әрбір отандасымыздың күнделікті өміріне тікелей немесе жанама түрде әсер етеді, құқықтардың, міндеттердің және қатысу мүмкіндіктерінің шеңберін анықтайды.
Әлеуметтану тұрғысынан алғанда, жаңа жоба азаматтық қатысуды нығайту мен кері байланыс арналарын кеңейту үшін жаңартылған негіз қалайды деп болжауға болады. Бұл өз кезегінде саяси сауаттылық пен азаматтық белсенділіктің өсуіне ықпал ете алады.
Бұл тұрғыдан алғанда Халық кеңесі институтын консультативтік және өкілдік форум ретінде құру ерекше маңызға ие. Оның мәртебесі Конституция жобасында бекітілген, онда институтқа бірқатар нақты өкілеттіктер берілуі көзделген. Нақтырақ айтқанда, Қазақстан Халық кеңесі – ішкі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын, қоғамдық келісімді, ұлттық бірлік пен ынтымақтастықты нығайту, елдің негізгі қағидаттары мен ұлттық құндылықтарды ілгерілету бойынша ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді, Құрылтайға заң жобаларын енгізеді, республикалық референдум тағайындау туралы бастама көтереді, конституциялық заңға сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. Бұл өкілеттіліктер аясы институттың функционалдық мәртебесін ресми түрде кеңейтеді және оны кеңесші орган шегінен ғана шығарады.
Қазақстан Халық кеңесінің құрамы ел азаматтарынан тұрады. Ұлттық құрылтайда жарияланғандай, оның құрамына 126 мүше кіреді, яғни этномәдени бірлестіктерден, қоғамдық ұйымдар мен аймақтардан (мәслихаттар мен қоғамдық кеңестер арқылы) 42 өкілден алынады. Бұл құрылым қоғамдық, аймақтық және этномәдени өкілдіктің тепе-теңдігін білдіреді.
Халық кеңесі мемлекет пен өңірлердің өкілдерін, кәсіби қауымдастықтар мен этномәдени бірлестіктерді біріктіре отырып, түрлі қоғамдық топ арасындағы диалогті жүйелі негізде қалыптастыруға бағытталады. Бұл құрылым мүдделерді білдіру және әлеуметтік маңызы бар мәселелерді талқылау үшін қосымша алаң ретінде қызмет етеді.
Дегенмен бұл тетіктің тиімділігі оның құрылуына ғана емес, сонымен қатар процедуралық ашықтығына, шынайы өкілдік дәрежесіне және шешімдерге практикалық әсеріне де байланысты болады. Қоғамның қатысуы да маңызды. Негізінен Халық кеңесінің нақты рөлін азаматтық қатысу деңгейі, берілген қатысу құралдарын пайдалануға дайындық және елде болып жатқан үдерістер үшін жауапкершілікті айқындайды.
Жанар НАҚЫПБАЕВА,
Президент жанындағы ҚСЗИ Қоғамдық пікірді зерттеу бөлімінің бас сарапшысы
