Қоғам • Кеше
Еркін Әбіл: Қазақстан эволюциялық жаңару жолын таңдады
Қасым-Жомарт Тоқаев бастамасымен соңғы жылдары елде ауқымды саяси және институционалдық реформалар жүргізіліп жатыр. Конституциялық өзгерістер, ғылыми капиталды дамытуға басымдық, құқықтық мемлекет қағидаттарын күшейту және жаңа саяси институттарды қалыптастыру – мұның бәрі Қазақстанның даму бағытын қайта айқындауға бағытталған, деп хабарлайды Egemen.kz.
Зерде • Кеше
Тұрар мен Жүсіп – қос халықтың ортақ тұлғалары
Кеңес өкіметі қазақ және қырғыз халықтарының өзін-өзі басқару құқын мойындайтынын ресми декрет арқылы жариялап, осы арада нақты қадам жасады. Бұл жағдай, әрине, империя өміріндегі жағымды құбылыс еді. Сонымен қатар орталық үкімет бұл қадамға бара отырып, жергілікті ұлттық саяси басшылыққа толық сенім артудан қаймықты. Оның әрбір еркін де батыл қадамдарына сезіктене қарады. Мұндай ұстанымның астарында кедергі ретінде, біріншіден, шешім қабылдайтын орталық басшылықтағы қызметкерлер мен жергілікті халық арасындағы өркениеттік, діни-мәдени алшақтық жатса, екіншіден, туған жер, оның табиғи және адами ресурсын игеруде, пайдалануда өзара үйлеспейтін мүдделер қайшылығы да бар-тын.
Марапат • Кеше
Күрделі миссия – лайықты марапат
Кеше Таяу Шығыс өңірінде әуе кеңістігінің жабылуына байланысты биылғы ақпан айында эвакуациялық іс-шараларды ұйымдастыру мен өткізуге елеулі үлес қосқан авиация саласының өкілдерін марапаттау рәсімі өтті.
Саясат • 09 Сәуір, 2026
Әлемдік қауымдастық мойындаған мегажоба
Өткен жылы 29 қаңтарда Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиёев Ислам өркениеті орталығына барып, екі мыңнан астам жергілікті және шетелдік ғалым әзірлеген ғылыми және инновациялық жобаларды орталықтың экспозицияларында пайдалану бойынша бірқатар ұсыныс пен тапсырма берген еді. Бір жыл ішінде орталық ғимараты толығымен салынып, таяу күндері есігін айқара ашты.
Тұлға • 09 Сәуір, 2026
Еліміздің жерасты байлығын геологиялық барлау – пайдалы қазбаларды табу, бағалау мен оларды өндіріске енгізу ісіне аса жауапкершілікпен қарап, бұл салада ерен еңбек еткен бірегей маман, Қазақ КСР геология министрі, КСРО және Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты Сәкен Шақабаевтың туғанына биыл 100 жыл толды.
Ғылым • 09 Сәуір, 2026
Былтыр Шығыстың ғұлама ойшылы, ұлы жерлесіміз Әбу-Насыр әл-Фарабидің 1155 жылдық мерейтойына арнап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті философия кафедрасының ғалымдары ел Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев пен ҚазҰУ ректоры Жансейіт Түймебаевтың алғы сөздерімен қазақ тілінде алғаш рет «Фарабитану» атты 20 томдық шығармалар жинағын жарыққа шығарды.
Таным • 09 Сәуір, 2026
Абдурауф Фитрат (Абдурахимуғли) – өзбек халқының біртуар тұлғасы. 1886 жылы Бұхара қаласында дүниеге келген. Ол әуелі молдадан сауат ашып, кейін атақты «Мір Араб» медресесінде білімін жетілдірді. Бұл тұста Исмайыл Гаспыралы реформасы Бұхараға да жеткен. Өлке оқығандары жәдитшілдікті меңгеру мақсатында Бақшасарай мен Ыстанбұлға адамдарын арнайы жіберіп, білім жүйесіндегі тәжірибесін үйренді. Абдурауф 1909–1913 жылдары Османлы елі астанасында оқыды. Өз жұртында «Тарбияи атфол» атты жастар ұйымын құрды. Жас дарын жәдитшілдікпен есейіп, жетілді. Фитраттың Түркістан руханияты тарихындағы маңызды еңбегі – 1918 жылы «Чиғатой гурунги» (Шағатай бәсі) ұйымын құруы еді. Ол 1919–1923 жылдары Бұхара халық республикасында түрлі басшылық қызмет атқарды.1924 жылы Мәскеудегі Шығыс тілдері институтында сабақ берді. Әдебиеттің барлық жанрында жазды. Сонымен бірге түркі әдебиеті тарихы туралы елеулі зерттеулер жариялады. Ағайын өзбек елі үшін Абдурауф Фитрат біздің Ахмет Байтұрсынұлындай аса қадірлі. Осындай ірі тұлға саяси қуғын-сүргін кезеңінде НКВД тарапынан 1937 жылы ұсталып, 1938 жылы 5 қазанда нақақ атылған. Төменде «Egemen Qazaqstan» газеті оқырмандарына 1929 жылы «Қызыл қалам» жинағында жарияланған Фитраттың түркі руханияты тарихында маңызды «Шағатай әдебиеті» атты мақаласын ұсынып отырмыз.
Ғылым • 09 Сәуір, 2026
Дәулескерлер туралы тың ізденіс керек
Құрманғазы шығармашылығын зерттеудегі жаңа ізденістер туралы сөз қозғағанда академик Ахмет Жұбановтың ерен еңбегін айтпасқа болмас. Себебі ол ғылыми-ізденушілік бағытын XIX ғасырда өмір сүрген ауызша кәсіби халық композиторы Құрманғазының шығармашылығын зерттеуден бастап, күйшілік өнерін жан-жақты саралап, ұлылығын бүкіл халыққа танытты. Бұл ретте ғалымның алғаш қазақ тілінде шығарған «Құрманғазы» (1936, 1960, 1961, 1978) еңбегінің орны ерекше.
Инфляция • 09 Сәуір, 2026
Кіріс артып, инфляция төмендеді
Биылғы бірінші тоқсанда бюджет кірісі артып, инфляция қарқыны біршама баяулағаны байқалды. Сарапшылар мұны ҚҚС мөлшерлемесінің өзгеруінен кейінгі қысқамерзімді баға өсімінің әсері біртіндеп басылғанымен байланыстырады. Былтырғы жылдың соңы мен биылғы қаңтар-ақпан айларында бұл фактор экономикаға сіңіп, қазір инфляцияға айтарлықтай ықпал ете қоймады.
Саясат • 09 Сәуір, 2026
Оғыз өркениетін ұлықтаған көрме
Ыстанбұлда оғыздардың тарихи және мәдени мұрасына арналған «Оғыз феномені: Ұлы даладан Анадолыға дейін» атты халықаралық ғылыми конференция мен көрме өтті. Іс-шараға Сенат депутаты Руслан Рүстемов те қатысты.
