Жетілдіру жалғасады

Оған зейнетақыға қатысты соңғы заң жобасы көзімізді жеткізді Мәжілістің соңғы жалпы отырысында халықты зейнет­ақымен қамсыздандыруға байланысты кейбір заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі заң жобасы мақұлданғаны туралы жазған едік. Енді сол заң жобасын талқылау барысында ортаға салынған кейбір сауалдар туралы толығырақ жазуды мақсат етіп отырмыз. Депутат М.Тінікеев зейнетақы адамға өмір бойы төленетіндігін айтып, ал жинақталған соманың төленбей қалған бөлігі адам дүние салса, мұрагерлеріне беріле ме деп сұрады. Оған жауап берген министр Т.Дүйсенова жинақталған соманың ішіндегі жұмыс беруші берген 5 пайыз мұрагерге берілмей, тек өз еңбекақысынан ұсталған 10 пайыздық жарна ғана мұрагерге берілетінін айтты. Демек, адам өлгеннен кейін зейнетақы төлеу қызметінде отырғандар оның төленбей қалған сомасына тексеріс жасап, қаншасы 10 пайыздың, қаншасы 5 пайыздың есебінен жинақталғанын ажыратулары керек екен... Депутат Т.Өмірзақов заң жобасының тағы бір түсініксіз тұсын көріп, сұрақ берді. Оның айтуынша, заң жобасы бойынша мемлекет жұмыс берушінің 5 пайыздық қосымшаны аударуына кепілдік бермейді екен. Оның үстіне бұл ақы жұмыскердің еңбекақысына сәйкес төленсе де ол адамның жекеменшігі емес. Осы заң жобасының 31-бабының 1-тармағына сәйкес оны тек өзіне 60 ай бойы аударылғанда ғана алады екен. Демек, кем дегенде 5 жыл ұдайы аударылып отырғаннан кейін ғана зейнет жасына іліксе 5 пайыздық үстеме жарнаны алады. Депутаттың осы әділетті емес қой деген сұрағына жауап берген министр алдымен жұмыс берушінің 5 пайыздық жарнаны аударуына мемлекет кепілдік бере алмағанымен, зейнетақыны төлеу міндеткерлігі қарастырылғанын айтты. Демек, жұмыс беруші тиесілі соманы аудармаса да оны мемлекет бәрібір төлеуге міндетті екен. Одан әрі Т.Дүйсенова 5 жылдық 5 пайыздық қосымша туралы қызық дерек айтты. Біздегі қолданыстағы заңнама бойынша зейнетақы әйел адамға 20 жылдық, ер адамға 25 жылдық жұмыс өтіліне сәйкес тағайындалады. Ал жұмыс беруші кемінде 5 жыл бойы қосымша 5 пайыздық зейнетақылық жарна төлеген болса, біз оған жинақтау қорынан зейнетақы төлеу керектігін жаздық. Сөйтіп, біз қолданыстағы заңнаманың нормасын біршама жеңілдеттік, деді ол. Депутат Гүлнәр Сейіт­ма­ған­бетова 4 бала өсірген анаға 12 жыл­дық жұмыс өтілі есептелетінін айта келіп, ал одан көп, мысалы, 10 бала өсіргенге неге жұмыс өтілі көбірек есептелмейді. 4 баланың әрқайсына 3 жылдан өтіл болса, одан көп бала санының әрқайсына тым болмаса 2 жылдан жұмыс өтілі неге есептелмейді деп сұрақ қойды. Заң жобасы бұл жерде біршама әділетті норма қарастырған екен. Тамара Дүйсенова өмірге 6 және одан да көп бала әкелген аналарға 12 жылдық жұмыс өтілінің үстіне базалық зейнетақысына ай сайын 15 мың теңгеден қосымша қаражат төленетінін айтты. Депутат Айткүл Самақованың сұрағы да көп адамдардың көке­­йін­де жүрген мәселені қозғады. Де­путат мүгедек балаларына қарай­тын аналарға зейнетақы төлеу мәселесіне көңіл аударды. Олар мүгедек баласын 18 жасқа дейін баққан жылдарына жәрдемақы алады. Ана жазған одан кейін де баласын бағатыны белгілі, бірақ бұл жылдарға түк те алмайды. Егер анасы бақпаса, сіздер патро­натты медбике белгілеп, оған еңбек­ақы төлеген болар едіңіздер. Ең қиыны сол, зейнет жасына тол­ған­да мүгедек баласын баққан жыл­дары үшін анаға жұмыс өтілі де есеп­­телмейді. Осы мәселені дұрыс ше­шуіміз керек еді ғой, деді депутат. Бұл сұраққа жауап берген министр жаңа заң жобасы бойынша мүгедек балаларын күткен жылдары аналардың еңбек өтіліне есептелетінін айтты. Қолданыстағы заңға сәйкес аналарға мүгедек балаларын 16 жасына дейін күткені үшін ең аз еңбекақы көлемінде жәрдемақы беріледі екен. Ал 16 жастан кейін жаңа заң жобасы бо­йынша медициналық-әлеуметтік мекеме қызметкерлерінің орташа еңбекақысы көлемінде жәр­­дем­ақы төленетін болыпты. Осы жәр­демақыдан оған зейнетақылық жинақ қорына 10 пайыздық және жұ­мыс берушінің есебінен 5 пайыз­дық жарна төленіп тұрады екен, сөйтіп, зейнетақы жасына жет­кенде оған баланы күткен жыл­дарының бәрі жұмыс өтілі болып есептеліп, жинақталған қор есебінен зейнетақы төленетін көрінеді. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».