Сексен жыл сарғайтқан шындық

Өткен жылдан бастап Ішкі істер министрлігінің ұйытқы болуымен mvd.gov.kz арнайы веб-порталы іске қосылғаны белгілі. Саяси репрессия құрбандары туралы ақпаратты анағұрлым қолжетімді ету мен оларды есте сақтауда маңызы зор «Мемориал» сервисінің қазіргі қызметі көптің көңілінен шығуда. Бүгінде «Мемориалға» зұлматты жылдары қуғын-сүргінге ұшыраған 110 мыңға жуық жанға қатысты түрлі деректер енгізілген. Сон­дық­тан да, мемлекеттік қызмет көрсету шең­бе­рінде Қазақстанның ішкі істер органдарына алыс және жақын шет елдерден әлеуметтік-құ­қық­тық сипаттағы санқилы хаттар мен реп­рес­сияға ұшыраған туыстарына қатысты мә­лі­мет сұратқан сауалдар толассыз түсіп жатады. Мәселен, күні бүгінге дейінгі уақытта қуғын-сүргінге ұшыраған адамдардың туыстарынан, ғалым-зерттеушілерден, қоғамдық ұйымдардан, мұрағаттар мен мемлекеттік органдардан 789 өт­ініш тіркелген. Бұл қолданыстағы заңнамаға сәй­кес ақталған азаматтар, не болмаса олардың өкілдері қайтыс болған жағдайда олардың туыс­тары қылмыстық істердің процестік емес сипаттағы құжаттарымен танысуға, сондай-ақ, істе сақталған қолжазбаларын, фотосуреттерін жә­не өзге де жеке құжаттарын немесе олардың кө­­шірмелерін алуға құқығы болуымен тікелей бай­ланысты. Ізгі ниетпен құрылып, іске кіріскен «Ме­мо­риал» дерекқорынан қуғын-сүргінге ұшы­раған Кеңжасар Кеңшуақовтың ұрпағы Еңлік Нау­рызбаева жуырда ғана өз атасының тағ­дыр-талайына қатысты тың мәліметке қол жеткізді. Ол сайтқа ресми сауал жолдау арқылы 1937 жылы саяси тұтқынға алын­ған К.Кеңшуақовтың істері Солтүстік Қазақстан облысы Ішкі істер департаментінің мұ­ра­ғатында сақтаулы тұрғанын білген. Биыл­ғы жылдың 6 ақпанында ІІМ Арнайы мұ­ра­ға­тының қызметкерлері Е.Наурызбаеваны ата­сының ісімен таныстырып, оның ату жа­засына кесілгені және мүлкінің тәркілеуге алын­ғаны туралы жазылған құжаттарды мар­құмның немересінің қолына табыстады. Ал өз заманының қуғын-сүргініне ұшырап, жа­зық­сыз атылған Кеңжасар Кеңшуақовтан қалған жал­ғыз тұяқ – қызы Әминаш апа қазір 92 жасқа қа­дам басыпты. Кейуана қазіргі таңда Астанада тұ­рады екен. Қаперлеріңізге сала кетейік, 2014 жылы ішкі істер органдары ұлттық қауіпсіздік қыз­ме­тінен сот органдары ақтаған репрессияға ұшы­р­аған азаматтардың қылмыстық істеріне қа­тысты трофейлік материалдарды қабылдаған еді. Олардың құрамында Ұлы Отан соғысы кезінде тұтқынға түсіп, кейіннен Германиядан еліне оралған бұрынғы КСРО азаматтары туралы құжаттар да болды. Ерекше атап өтерлігі сол, Алматы қаласының ІІД мұрағатына қуғын-сүргінге ұшыраған қазақ интеллигенциясының қайраткерлері Ахмет Байтұрсынов, Ораз Жандосов, Ілияс Жансүгіров және Сәкен Сейфуллин сынды ұлт ардақтыларына қатысты бір­қатар мұрағат құжаттары да қабылданған. Нұрлыбек ДОСЫБАЙ, «Егемен Қазақстан»