Қошқарбай қорымының жәдігерлері

Ақмола облыстық археологиялық экспедициясы Зеренді ауданының Кеңөткел ауылына жақын орналасқан жерде кезекті жұмысын бастады. Өңір төріндегі Қошқарбай қонысы ерекше тарихи-мәдени аймақ болып саналады. Мұнда 150-ден аса археологиялық нысан бар. Осында табылған құнды жәдігерлер әртүрлі кезеңдегі, қола дәуірінен орта ғасырға дейінгі тарихты сипаттайды. Тарихи-мәдени мұраны қорғау және пайдалану орталығының мамандары жәдігерлер санының көптігін өңір табиғатының адамдар үшін өмір сүруге қолайлылығымен түсіндіреді. Өзен-судың молдығы, мал жайылымының кеңдігі мен табиғи-климаттық жағдайдың дұрыстығы өмір көшінің артықшылығын қамтамасыз еткені анық. Мұнда тоқыма, қыш ыдыстар мен әшекей бұйымдар жасау, мал шаруашылығы айрықша дамыған. Мысалы, биылғы он күндік жұмыс күнінде ғана Қошқарбай қорымынан адам сүйегінің қаңқасы, қола бұйымдар, түрлі әшекейлер мен алқалар табылып отыр. Сондай-ақ, үлкен олжа ретінде алакөл және андронов кезеңіне жататын төрт ыдысты айтуға болады. Орталық директоры Талғат Ыбыраев­тың айтуынша, ерте дәуірдегі адамдар қайтыс болғаннан кейінгі өмірдің бар­лығына сенген. Сондықтан, жерлеу рәсімі құрбандық шалумен қатар жүргізілген. Яғни, марқұмдар әшекей, тұрмыстық заттар, ыдыс-аяқтармен бірге көмілген. Бүгінгі жәдігерлер осы пайымдауды растай түседі. Жалпы, Қошқарбай қорымындағы 6 археологиялық нысаннан 38 артефак, 30 қола бұйым мен 8 қыш ыдыс анықталып, мәдени-тарихи игілігімізге жаратылуда. Ал, үш мұра бойынша қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Экспедиция жұмысына Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік уни­вер­ситеті мен А.Мырзахметов атын­дағы уни­верситеттің студенттері мен Красный Яр ауылының №2 мектебі мен «Әулет» сынып­тан тыс жұмыс орта­лы­ғының оқу­шылары, якутиялық мамандар қатысуда. Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан». Ақмола облысы, Зеренді ауданы. Суретте: қазба жұмысы бары­сын­дағы табылған қыш ыдыстар.