Тасқын және жаңбыр сулары

Үкіметте оларды ұтымды пайдалану жөнінде жоспарлар бар ма? Қарағанды және Қазақстанның басқа да облыстарында орын алған көктемгі су тасқыны, олардың алдын алу және тиі­сін­ше қасіретті салдары бәрімізді де терең ойландыруға тиіс. Су басқан аудандардағы қалпына келтіру жұмыстары еліміз үшін, шыны керек, өте қымбатқа түсіп отыр. Бұған апат­тың мүм­кіндігін тиімді пайдалана алмай отырған өзіміз де кінәліміз. Атап айтқанда, бүгінгі таңда БҰҰ осы бағытқа ерекше мән беріп келеді. Мысалы, 2015 жылғы 20 ­наурызда Нью-Делиде жария етілген «Орнықты дамуға арналған су» тақырыбындағы баяндамасында таяу жылдардағы негізгі күн тәртібінде экожүйе, судың сапасы және апаттарды басқару басты назарға алынатыны атап өтілген. Әрине, табиғи су көлемін жинау мен пайдалану проблемасы Қазақстан үшін жаңалық емес. Оның сыртында, 2014 жылы сәуір айында Су ресурстарын бас­қару мемлекеттік бағдарламасы қабылданды. Алайда, биылғы көктем экономиканың табиғи ресурсы ретінде су тасқындарын қалай тиімді пайдалану қажет деген мәселенің өзектілігін арттыра түсті. Ендеше, азаматтарымыздың қауіпсіздігін сақтай отырып, көктемдегі судың жайылуын пайдалы іске бағыттайтын кез келді. Қазақстандағы барлық өзен­дердің негізінен 70-тен 80 пайыз­ға дейін қардың суларымен толығып отыратыны белгілі. Айталық, табиғи сумен аз қамтыл­ған Қарағанды өңірінде су ресурс­­­тарының 87 па­йызынан астамы қардың сулары есебінен қалып­тасады. Сон­дық­тан, қар көп түскен сайын су тас­қын­дарынан құтыла алмаймыз. Біз бүгінде су тасқынына қарсы қор­ғайтын қабырғалар, бөгеттер мен тоғандар, айналып өтетін арналар салумен қатар, басқа да іс-ша­раларды қолға алу, оның ішінде өзен арналарын реттеп отыру үшін су қоймасы құрылысын салу мәселесі өзекті болып тұр деп ойлаймыз. Қысқасы, бізге су қорын кейін аграрлық сектордың, энергетика және басқа да салалардың қажетіне пайдалану үшін көктемгі еріген суды жинайтын тоғандар қажет. Бұл ретте, Астана мен Атырауда орын алған жаңбыр суының оқыстан болған тасқындарын басқару туралы да есте ұстағанымыз жөн. Біздің ойымызша, қажетті көлдерді жасау төтенше жағдайлар және суға қатысты басқа да қызметтердің жұмыстарын жетілдіру арқылы мүмкін болмақ. Айтпақшы, Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі болған кезде тасқын суларды жинау үшін отыз су қоймасы құрылысының жобасы жарияланған болатын. Ал бүгінде оның тағдыры мүлдем белгісіз. Осы арада Үкіметке: «Бүгінгі таңда Үкіметте тасқын және жаң­бырдың суларын ұтымды пайдалану жөнінде жоспарлар бар ма?»  деген сұрақ қою орынды болмақ. Оның үстіне су ресурстарының тап­шылығы мен шектеулілігі рес­публика экономикасына және оның Мемлекет басшысы Н.Ә.Назар­баевтың бес институттық реформасы шеңберіндегі жоспарларына қатер төндіретінін Үкіметтегілер де жақсы білсе керек. Андрей БЕГЕНЕЕВ, Мәжіліс депутаты.