Қазақстандағы жаңа Конституция мемлекеттік институттарды нығайтып, елдің тұрақтылығын арттыруға бағытталған. Бұл туралы саясаттанушы Талғат Қалиев 11 наурызда Астанада өткен «Конституциялық реформа және қоғамдық диалог: болашақты қалыптастыру» атты сарапшылар алаңында мәлімдеді, деп жазады Egemen.kz.
Алаңға Парламент депутаттары, саясаттанушылар, академиялық қауымдастық өкілдері, журналистер және қоғам қайраткерлері қатысты. Олар жаңа Конституция жобасының негізгі тұстары мен саяси жүйенің институционалдық өзгерістері туралы пікір алмасты.
Қазақстандағы референдумды 38 елден келген 359 байқаушы бақылайды
Т.Қалиевтің айтуынша, қазіргі әлемдік даму кезеңі геосаяси дағдарыстардан бастап экономикалық және технологиялық трансформацияға дейін жоғары дәрежелі тұрақсыздықпен сипатталады. Мұндай жағдайда мемлекеттердің тұрақты институттарға сүйену қабілеті және икемді басқару механизмдері ерекше маңызды.
«Бүгінгі күні мықты мемлекет – бұл тек тиімді шешім қабылдау орталығы ғана емес, сонымен қатар, сыртқы қауіптерге бейімделе алатын және қоғамдық-саяси теңдікті сақтай алатын тұрақты институттар жүйесі», деді саясаттанушы.
Оның пікірінше, жаңа Конституция персоналдық модельден институционалдық модельге өтуге мүмкіндік береді.
Саяси жүйенің парламенттік компонентін күшейту – жаңа Конституцияның маңызды элементі. Сондай-ақ, парламенттегі президенттік квоталарды жою заң шығару органының институционалдық тәуелсіздігін арттырып, оның саяси субъекттілігін нығайтады.
Референдумға дайындық: Мүгедектігі бар адамдарға қандай жағдай жасалады?
Жаңа модель аясында саяси институттар арасындағы функциялар қайта бөлінеді. Заң шығарушы қызмет біртұтас парламент – Құрылтайда шоғырландырылады, ал аймақтар, этностар және қоғам топтарының өкілеттігі Қазақстан Халық Кеңесіне беріледі. Бұл қоғамның көпқабатты құрылымын ескеретін күрделі өкілдік жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Сарапшының айтуынша, жаңа Конституция тек ішкі саяси жоба ретінде қаралмауы тиіс, ол Қазақстанның өзгеріп отыратын халықаралық ортаға жауабы болмақ.
«Бұл ұзақ мерзімді тұрақтылықты тек тұлғаларға емес, институттардың тиімді жұмысына негіздейтін теңгерімді, өкілдікке ие және процедуралық жүйеленген саяси жүйені қалыптастыру», деді Қалиев.
Платформа қатысушылары конституциялық реформаның мақсаты әлемдік жағдайларда тиімді жұмыс істей алатын тұрақты мемлекеттік архитектура құру екенін атап өтті.
Абзал Құспан: Жаңа Конституция адамға бағытталған мемлекеттік басқарудың жаңа философиясын қалыптастырады